ตามหลักของพระพุทธศาสนา ฐานะของมนุษย์เป็นฐานะที่สูงสุด มนุษย์เป็นนายของตนเอง และไม่มีผู้วิเศษหรือพลังอื่นใด ที่จะมาตัดสินชี้ขาดชะตากรรมของมนุษย์ได้ พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งความรู้ เพราะเกิดจากพระปัญญาตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็นพระบรมศาสดาองค์สำคัญยิ่งพระองค์หนึ่งของโลก พระองค์ได้ตรัสสอน ส่งเสริม และกระตุ้นเตือนให้บุคคลแต่ละคนพัฒนาตนเอง และยังความหลุดพ้นให้บังเกิดขึ้น เพราะมนุษย์มีพลังที่จะปลดเปลื้องตนเองจากเครื่องผูกรัด โดยอาศัยความเพียร และสติปัญญาของตนได้ พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า “ท่านทั้งหลายควรทำกิจของตนเอง เพราะว่าตถาคตทั้งหลายเพียงแต่บอกทางให้” พระองค์ทรงค้นพบและทรงชี้แนวทาง (มรรคา) ไปสู่ความหลุดพ้นคือ พระนิพพาน ให้เท่านั้น